Լեզու

Ինչպես կողմնորոշվել

Ո՞վ է ստուգում կլինիկաներն ու բժիշկներին Հայաստանում, և ո՞ւր կարող է բողոքել պացիենտը

Լիցենզիան տալիս է նախարարությունը, տեղում ստուգում է տեսչական մարմինը, բժշկի վարքագիծը քննում է էթիկայի հանձնաժողովը, ապահովագրությամբ մերժումը՝ հիմնադրամը։ Ուր գրել և ինչ ժամկետում։

Բողոք բժշկի դեմ. մուգ փիրուզագույն թղթապանակ, տողանշված թղթի թերթ՝ դեղին սեղմակով, և գրիչ բաց գույնի սեղանին

Հայաստանում բժշկության հետ կապված յուրաքանչյուր հարց ունի իր հասցեատերը։ Կլինիկային, դեղատանը և բժշկին լիցենզիա տալիս է Առողջապահության նախարարությունը։ Կլինիկաների և դեղատների աշխատանքը տեղում ստուգում է Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմինը։ Բժշկի վարքագիծը քննում է Բուժաշխատողների էթիկայի հանձնաժողովը։ Պետական ապահովագրությամբ անվճար օգնության մերժումը Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամի գործն է։ Ստորև՝ ով ինչի համար է պատասխանատու, ինչ գրել բողոքում և ինչ ժամկետներ են նշված օրենքներում և այդ մարմինների կայքերում։ Ամեն ինչ ստուգված է 2026 թ. հոկտեմբերի 25-ին։

  • 81-07առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնի թեժ գիծը
  • 8866Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամի հեռախոսը
  • 103շտապ բժշկական օգնություն

Ով ինչի համար է պատասխանատու

Ուր դիմել. կարճ սխեմա (ստուգված է 25.10.2026-ին)
Ինչ է պատահելՈւր դիմելԻնչպես դիմել
Ուզում եք ստուգել կլինիկայի, դեղատան կամ բժշկի լիցենզիանԿլինիկա կամ դեղատուն՝ լիցենզիաների ռեեստր, բժիշկ՝ Առողջապահության նախարարությունԿլինիկա կամ դեղատուն՝ e-license.am (ռեեստրը կարող է հետ մնալ), բժիշկ՝ ճշտեք նախարարությունում՝ (+374 60) 80 80 03, ներքին՝ 2303, կամ 8003 (8003-ը նշված է նախարարության նախկին կայքում, նորում այն չկա. ճշտեք)
Խախտված են սանիտարական նորմերը, աշխատում են առանց լիցենզիայի կամ առանց անհրաժեշտ կրթությանԱռողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմին81-07, info@hlib.am, անձամբ կամ փոստով
Կոպտություն, ճնշում, ավելորդ ծառայությունների պարտադրումԲուժաշխատողների էթիկայի հանձնաժողովmec.am-ի առցանց ձևը, info@mec.am, փոստով կամ առձեռն
Դժգոհ եք պոլիկլինիկայում կամ հիվանդանոցում ստացած բուժումիցԿազմակերպության ղեկավարություն, ապա հիմնադիր, ապա նախարարությունԳրավոր, նախարարությանը՝ նաև e-request.am-ով
Պետական ապահովագրությամբ օգնությունը մերժել են կամ ավելորդ գումար են գանձելԱռողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամ8866, support@uhif.am, գրավոր բողոք
Իրավունքները խախտել է պետական մարմինը կամ պաշտոնատար անձըՄարդու իրավունքների պաշտպան116, ombuds@ombuds.am, անձամբ կամ փոստով
Կյանքին վտանգ է սպառնումՇտապ բժշկական օգնություն103
Նման է հանցագործությանՈստիկանություն, Քննչական կոմիտե102 կամ 112, 102@police.am, press@investigative.am

Սխեման պարզեցված է. բացառություններն ու ժամկետները՝ ստորև բաժիններում։ Հեռախոսներն ու հասցեները վերցված են մարմինների պաշտոնական կայքերից՝ 25.10.2026-ի դրությամբ։

Ինչպե՞ս ստուգել կլինիկայի, դեղատան կամ բժշկի լիցենզիան

Բժշկական օգնության և սպասարկման լիցենզիա տալիս է Առողջապահության նախարարության լիցենզավորման գործակալությունը։ Այն ստանում են կազմակերպությունները և անհատ ձեռնարկատերերը՝ խորհրդատվության, ախտորոշման, բուժման և վերականգնողական բուժման համար։ Լիցենզիա է պետք նաև դեղատանը, և այն տալիս է նույն գործակալությունը։ «Լիցենզավորման մասին» օրենքն արգելում է առանց լիցենզիայի աշխատել (հոդված 46), բայց թույլ է տալիս բացառություններ։

Բացի կլինիկայի լիցենզիայից՝ բժիշկը կարող է ունենալ նաև անհատական լիցենզիա։ Անհատական բժշկական լիցենզիան ավագ բուժաշխատողին իրավունք է տալիս ինքնուրույն աշխատելու և տրվում է 5 տարով։ Անցումային անհատական լիցենզիա ստանում են կլինիկական օրդինատորները և ռազմաբժշկական հետդիպլոմային կրթություն ստացողները. այն թույլ է տալիս աշխատել միայն վերահսկողության ներքո։ Լիցենզիաները ձևակերպվում են hrh.am համակարգով։ Բժիշկների անհատական լիցենզիաների հրապարակային որոնում մենք չգտանք. hrh.am-ը բացվում է միայն մուտք գործելուց հետո։ Կոնկրետ բժշկի լիցենզիայի մասին ճշտեք Առողջապահության նախարարությունում։

«Լիցենզավորման մասին» օրենքով լիցենզիաների մասին տեղեկությունները բաց են բոլորի համար (հոդված 22)։ Ռեեստրում նշվում են, թե ում և երբ է տրվել լիցենզիան, դրա համարը, գործունեության տեսակը, հասցեները և ժամկետը, ինչպես նաև վերաձևակերպումը, կասեցումը և դադարեցումը (հոդված 20)։ Լիցենզիաների միասնական էլեկտրոնային ռեեստրը e-license.am-ն է՝ Արդարադատության նախարարության կայքը։ Որոնել կարելի է ըստ ոլորտի, մարմնի, գործունեության տեսակի, կարգավիճակի և տեքստի։ Լիցենզիայի քարտում երևում է՝ գործում է արդյոք այն, դրա սերիան և համարը, տված մարմինը, գործունեության տեսակը, տրման ամսաթիվը, լիցենզիատի անվանումը, հասցեները և գործողության ժամկետը։

Խախտման համար լիցենզիան կասեցնել նախարարությունը, որպես կանոն, կարող է միայն իր լիցենզավորման հանձնաժողովի եզրակացությամբ (հոդված 35)։ Հիմքերից մեկը խախտումն է, որն անմիջական վտանգ կամ ռիսկ է պարունակում մարդկանց կյանքի կամ առողջության համար (հոդված 36)։ Լիցենզիայի գործողությունը դադարեցնել, օրինակ, եթե գործունեությունը ծանր վնաս է պատճառել կամ փաստաթղթերում կեղծ տեղեկություններ են հայտնաբերվել, կարող է դատարանը՝ նախարարության դիմումով (հոդված 37)։ Լիցենզիա տալու, կասեցնելու և դադարեցնելու որոշումները 10 օրվա ընթացքում հրապարակվում են «Գերատեսչական նորմատիվ ակտերի տեղեկագրում» (հոդված 22)։ Լիցենզավորման հանձնաժողովի նիստերի մասին նախարարությունը հայտարարում է health.gov.am-ի «Հայտարարություններ» բաժնում. օրակարգում լինում են նաև կլինիկաներում բժշկական օգնության առանձին տեսակներ կասեցնելու հարցեր։

Ո՞վ է տեղում ստուգում կլինիկաներն ու դեղատները

Բժշկական օգնության, այդ թվում՝ լիցենզիայի պայմանների պետական վերահսկողությունն օրենքով իրականացնում է տեսչական մարմինը (բժշկական օգնության մասին օրենք, հոդված 48)։ Դա Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմինն է՝ hlib.am կայքով։ Կանոնադրության համաձայն՝ այն վերահսկում է բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգությունը, բժշկական օգնությունը, դեղերի շրջանառությունը, այսինքն՝ նաև դեղատները, և աշխատողների անվտանգությունն ու առողջության պահպանումը։ Այն ստուգում է նաև բժշկական փաստաթղթերի լրացումն ու պահպանումը։

Եթե հայտնաբերվել են սանիտարական նորմերի խախտումներ, որոնք էական վտանգ են ներկայացնում կյանքի և առողջության համար, տեսչական մարմինը կարող է կարգադրագիր տալ՝ կասեցնելու առողջապահական օբյեկտի գործունեությունը մինչև խախտումների վերացումը։ Լիցենզիան ինքը տեսչական մարմինը հետ չի կանչում. այն նախարարությանը միջնորդություն է ներկայացնում՝ լիցենզիան կասեցնելու կամ այն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին։

Առողջապահության նախարարության 2026 թ. հունվարի 22-ի հաղորդագրության համաձայն՝ տեսչական մարմինը կոսմետոլոգիական ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունները գնահատել է բարձր ռիսկային. ամենաշատ խախտումները հայտնաբերվել են հենց այնտեղ՝ առանց լիցենզիայի աշխատելուց մինչև համապատասխան մասնագիտական կրթություն չունենալը։ Կոսմետոլոգիական ընթացակարգից առաջ կարելի է հարցնել՝ արդյոք կազմակերպությունն ունի լիցենզիա, և փնտրել այն e-license.am ռեեստրում (ռեեստրը կարող է հետ մնալ. հարցրեք հենց կազմակերպությունում կամ ճշտեք նախարարությունում)։

Բողոքն ինքնին արտապլանային ստուգման հիմք չէ. «Տեսչական մարմինների մասին» օրենքով բողոքները վերլուծվում և օգտագործվում են ռիսկերի կառավարման համար (հոդված 16)։ Տեսչական մարմնի կարգի համաձայն՝ բողոքի հիման վրա ստուգում նշանակվում է, եթե բողոքում կան տեղեկություններ մարդկանց կյանքին կամ առողջությանը վտանգ սպառնալու մասին, և ընդ որում՝ ռիսկը բարձր է, կամ նույն կազմակերպության վերաբերյալ 60 օրվա ընթացքում ստացվել է 2 կամ ավելի բողոք։ Այդ դեպքում ստուգման հրամանն ընդունվում է բողոքի մուտքագրումից ոչ ուշ, քան 3 օրվա ընթացքում, իսկ դիմողին տեղեկացնում են հրամանից հետո 3 օրվա ընթացքում։ Եթե ստուգման պայմաններ չկան, բողոքը քննվում է վարչական վարույթի ընդհանուր կարգով։ Եթե հարցը տեսչական մարմնի իրավասությունից դուրս է, բողոքն ուղարկվում է համապատասխան մարմնին։

Տեսչական մարմնի կարգի համաձայն՝ բողոքը ներկայացվում է անձամբ, փոստով կամ էլեկտրոնային եղանակով՝ էլեկտրոնային փոստով կամ մարմնի կայքում առցանց դիմում լրացնելով։ Բողոքի համար տուրք չի գանձվում, անանուն և կեղծ բողոքներին ընթացք չի տրվում։ Թեժ գիծը՝ 81-07, էլ. փոստը՝ info@hlib.am։ Ղեկավարը քաղաքացիներին ընդունում է յուրաքանչյուր ամսվա երկրորդ և չորրորդ հինգշաբթի օրերին՝ 16:00–18:00, գրավոր դիմումի հիման վրա, որում նշված են փոստային հասցեն և հեռախոսահամարը։ Հասցեն, աշխատանքային ժամերը և տարածքային կենտրոնները ճշտեք hlib.am կայքում։

Բժիշկը կոպտել է կամ ավելորդ ծառայություն է պարտադրել. ի՞նչ է անում էթիկայի հանձնաժողովը

Բուժաշխատողի վարքագծի վերաբերյալ բողոքում են Բուժաշխատողների էթիկայի հանձնաժողովին՝ mec.am։ Դա 7 անդամից կազմված ընտրովի անկախ մարմին է՝ մեկ բուժաշխատող, պացիենտների իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող հասարակական կազմակերպության մեկ ներկայացուցիչ, մեկ հոգեբան, երկու իրավաբան և բժշկության ոլորտի երկու գիտաշխատող (բժշկական օգնության մասին օրենք, հոդված 37)։ Հանձնաժողովը գործում է հասարակական հիմունքներով և որոշում է՝ արդյոք բուժաշխատողը խախտել է մասնագիտական էթիկայի կանոնները։ Այդ կանոնները հաստատել է կառավարությունը (2022 թ. փետրվարի 17-ի թիվ 182-Ն որոշում)։ Պացիենտի հետ հարաբերություններում դրանք պահանջում են հարգել նրա արժանապատվությունը և անձնական կյանքը, չստեղծել ծառայությունների արհեստական կարիք, թույլ չտալ խտրականություն և նվաստացնող վերաբերմունք։ Բացի այդ, բուժաշխատողը չի կարող նվեր ընդունել դեղեր կամ բժշկական արտադրատեսակներ արտադրողներից կամ վաճառողներից, եթե նվերը կապված է նրա աշխատանքի հետ։

Հանձնաժողովը չի քննում այն խախտումները, որոնց համար նախատեսված է քրեական կամ վարչական պատասխանատվություն։ Դիմումը կարելի է ներկայացնել, եթե խախտման օրվանից չի անցել մեկ օրացուցային տարի։ Դիմել կարող են պացիենտը, նրա օրինական ներկայացուցիչը կամ կոնտակտային անձը, մահացած պացիենտի ընտանիքի անդամը՝ հայրը, մայրը, քույրը, եղբայրը, զավակը, ամուսինը, որդեգրողը կամ որդեգրվածը։ Բուժաշխատողը կարող է դիմել, եթե իր նկատմամբ էթիկայի կանոնները խախտել է մեկ այլ բուժաշխատող, իսկ բժշկական կազմակերպությունը՝ իր աշխատողի խախտման դեպքում։ Հանձնաժողովը կարող է վարույթ հարուցել նաև իր նախաձեռնությամբ՝ ԶԼՄ-ների հաղորդումների կամ քաղաքացիների, կազմակերպությունների և պետական մարմինների գրավոր տեղեկատվության հիման վրա։

Դիմումը կարելի է ներկայացնել mec.am-ի առցանց ձևով. այն ունի չորս քայլ՝ դիմողի տվյալներ, խախտման տեսակ, դեպքի նկարագրություն և ստորագրություն՝ թվային կամ ձեռքով։ Կարելի է նաև նամակ ուղարկել info@mec.am հասցեին, դիմել փոստով կամ առձեռն։ Թղթային դիմումը դրվում է «Էթիկայի հանձնաժողովին» վերտառությամբ փակ ծրարի մեջ, իսկ ծրարի վրա գրվում են անունը, ազգանունը, հասցեն, հեռախոսահամարը և, եթե կա, էլեկտրոնային փոստի հասցեն։ Հանձնաժողովի հասցեն՝ Երևան, Կառավարական տուն 3, աշխատանքային ժամերը՝ երկուշաբթիից ուրբաթ, 10:00–19:00։ Կայքում հեռախոսահամար նշված չէ։

Դիմումում նշվում են՝ ում է այն հասցեագրված, դիմողի անունը և ազգանունը, իսկ եթե դիմում է ներկայացուցիչը կամ ազգականը՝ նաև պացիենտինը, հասցեն, բջջային հեռախոսահամարը և, եթե կա, էլեկտրոնային փոստը, բուժաշխատողի անունը և ազգանունը, բժշկական կազմակերպության անվանումը, նրա լիցենզիայի համարը և ամսաթիվը, բուժաշխատողի աշխատավայրը, խախտման ամսաթիվը և էությունը, ստորագրությունը և ներկայացման ամսաթիվը։ Կարելի է կցել փաստաթղթեր և այլ նյութեր. եթե դիմումը ներկայացնում է ներկայացուցիչը, լիազորագիրը պարտադիր է։

Եթե դիմումում ինչ-որ բան պակասում է, հանձնաժողովը կտեղեկացնի, և ուղղելու համար կլինի 3 աշխատանքային օր. չուղղելու դեպքում վարույթը կարճվում է, բայց կարելի է նոր դիմում ներկայացնել։ Վարույթ հարուցելուց հետո 2 աշխատանքային օրվա ընթացքում բուժաշխատողին և դիմողին ծանուցում են՝ նշելով լսումների ամսաթիվը, ժամը և վայրը։ Լսումներում լսում են երկու կողմերին, և լսումները ձայնագրվում են։ Որոշումը կայացվում է առավելագույնը 20 աշխատանքային օրվա ընթացքում. ժամկետը կարող է մեկ անգամ երկարաձգվել ևս 20 աշխատանքային օրով։ Բուժաշխատողի համար անբարենպաստ հանգամանքներն ապացուցում է դիմողը, ուստի կարևոր է կցել փաստաթղթերը։

Եթե խախտումը հաստատվել է, հանձնաժողովն ինքը չի պատժում, այլ առաջարկություն է ներկայացնում նախարարությանը (հոդված 37)՝ առաջին խախտման համար՝ նկատողություն, տարվա ընթացքում կրկնակի խախտման համար՝ խիստ նկատողություն, տարվա ընթացքում երրորդ խախտման համար՝ մեկ ամսով կասեցնել կազմակերպության լիցենզիան այդ բուժաշխատողի մասով։ 2027 թ. հունվարի 1-ից կավելանա նաև ավագ բուժաշխատողի անհատական լիցենզիայի կասեցումը մեկ ամսով, իսկ տարվա ընթացքում կրկնակի խախտման դեպքում՝ 3 ամսով։ Նկատողությունների մասին որոշումները նախարարությունն ուղարկում է բուժաշխատողի գործատուին՝ նրան կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու առաջարկով։

Որոշումը կարելի է բողոքարկել հենց հանձնաժողովում՝ ստանալուց հետո 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում. բողոքը քննվում է 5 աշխատանքային օրում։ Դիմումը մերժելու կամ վարույթը կարճելու որոշումները կարելի է բողոքարկել նաև դատական կարգով։ Որոշումների եզրափակիչ մասերը մեկամսյա ժամկետում հրապարակվում են բուժաշխատողների ռեգիստրի և հանձնաժողովի կայքերում՝ առանց պացիենտի տվյալների։ Հանձնաժողովի տարեկան հաշվետվությունների համաձայն՝ 2024 թվականին հարուցվել է 10 վարույթ, և խախտումը հաստատվել է 4 գործով, իսկ 2025 թվականին՝ 11 վարույթ, և խախտումը հաստատվել է 5 գործով։

Եթե խնդիրը ոչ թե էթիկայի, այլ աշխատանքի որակի հետ է կապված, բժշկական օգնության մասին օրենքը լիցենզավորող հանձնաժողովին թույլ է տալիս քննել նաև բուժաշխատողի գործունեության որակի վերաբերյալ բողոքները (հոդված 35.1)։ Այդպիսի բողոքներ ներկայացնելու կարգը սահմանում է Առողջապահության նախարարությունը. ճշտեք health.gov.am-ում։

Դժգոհ եք պոլիկլինիկայում կամ հիվանդանոցում բուժումից. ո՞ւմ դիմել և ինչ հերթականությամբ

Առողջապահության նախարարության՝ պոլիկլինիկաների և հիվանդանոցների համար նախատեսված հուշաթերթիկները (դրանք նախարարության նախկին՝ moh.am կայքում են) նկարագրում են երեք քայլ։

  • Նախ՝ կազմակերպության տնօրենին կամ բուժական գծով նրա տեղակալին։
  • Եթե պատասխանը չի բավարարել՝ հիմնադրին. Երևանում դա Երևանի քաղաքապետն է, մարզերում՝ մարզպետը։ Եթե կազմակերպությունը նախարարության ենթակայության է կամ մասնավոր է՝ անմիջապես նախարարությանը։
  • Եթե չի բավարարել նաև հիմնադրի պատասխանը՝ Առողջապահության նախարարությանը։

Նախարարության գործող կայքը health.gov.am-ն է. նախկին moh.am-ն այնտեղ անվանված է «հին կայք», իսկ նոր կայքը ռուսերեն տարբերակ չունի։ Դիմում, հարցում կամ բողոք կարելի է ուղարկել առցանց՝ e-request.am-ով. հղումը և դիմումի ձևանմուշը կան «Հետադարձ կապ» էջում։ Դիմումը պետք է ստորագրված լինի։ Ստանալուց հետո էլեկտրոնային փոստով գալիս է 16 նիշանոց հսկիչ համար, որով կարելի է հետևել նամակի ընթացքին։ Անանուն դիմումներն ու բողոքները նախարարությունը չի քննում։ Տեղեկատու հեռախոսը՝ (+374 60) 80 80 03, ներքին՝ 2303, թեժ գծի կարճ համարը՝ 8003 (8003-ը նշված է նախարարության նախկին՝ moh.am կայքում, նորում այն չկա. ճշտեք)։ Էլ. փոստը՝ info@moh.am, հասցեն՝ Երևան, Կառավարական տուն 3։

Նախարարությունում քաղաքացիների դիմումները քննում է Քաղաքացիների դիմում-բողոքների արագ արձագանքման բաժինը, որը վարում է նաև թեժ գիծը։ Նախարարը (նրա հանձնարարությամբ՝ տեղակալները կամ գլխավոր քարտուղարը) քաղաքացիներին ընդունում է երկուշաբթի օրերին՝ ժամը 16:00-ին, միայն նախնական գրանցմամբ և դիմումի ուսումնասիրության հիման վրա։ Գրանցվել կարելի է նախարարության տեղեկատվական կենտրոնում՝ երկուշաբթիից ուրբաթ, 09:30–12:45 և 14:00–17:30, բժշկական փաստաթղթերով և գրանցման թերթիկով (ձև 1), իսկ հեռախոսով՝ եթե դիմումն արդեն ներկայացված է։ Չեն գրանցի, եթե հարցադրումը հիմնավորված չէ, փաստաթղթեր չեն ներկայացվել կամ հարցը նախարարության գործառույթներից դուրս է։

Խախտվել են պացիենտի իրավունքները. ի՞նչ է ասում օրենքը

Պացիենտի իրավունքները թվարկված են «Բնակչության բժշկական օգնության և սպասարկման մասին» օրենքում (հոդված 14, 2026 թ. մայիսի 31-ից գործող խմբագրություն)։ Ահա դրանցից մի քանիսը։

  • Ընտրել բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնողին և բուժաշխատողին։
  • Ակնկալել հոգատար, հարգալից և առանց խտրականության վերաբերմունք։
  • Իմանալ իրեն բուժող բուժաշխատողի անունը, ազգանունը և պաշտոնը։
  • Ստանալ ցավի գնահատում և համարժեք ցավազրկում։
  • Ստանալ ամբողջական տեղեկատվություն բժշկական օգնության ծավալի, դրա արժեքի և վճարման կարգի մասին։
  • Ծանոթանալ իր բժշկական, այդ թվում՝ էլեկտրոնային, փաստաթղթերին և ստանալ դրանց պատճենները։
  • Իր միջոցների հաշվին ստանալ մասնագիտական երկրորդ կամ իր նախընտրած թվով այլ կարծիք։
  • Գրավոր հրաժարվել բժշկական միջամտությունից կամ պահանջել ընդհատել այն, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի (հոդված 25)։
  • Դիմել էթիկայի հանձնաժողով և օրենքով սահմանված կարգով փոխհատուցում ստանալ առողջությանը հասցված վնասի դիմաց։

Բժշկական փաստաթղթերի պատճենները տրվում են «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքով սահմանված կարգով։ Ըստ այդ օրենքի՝ գրավոր հարցման մեջ նշվում են անունը, ազգանունը, քաղաքացիությունը, բնակության, աշխատանքի կամ ուսման վայրը և ստորագրությունը, իսկ հիմնավորել, թե ինչու են պետք փաստաթղթերը, պարտադիր չէ։ Պատասխանը տրվում է 5 օրվա ընթացքում, իսկ եթե լրացուցիչ աշխատանք է պահանջվում՝ մինչև 30 օրում, ինչի մասին պետք է տեղեկացնեն 5 օրվա ընթացքում։ Մինչև 10 էջ պատճենը և էլեկտրոնային փոստով ուղարկելն անվճար են։ Օրենքը «հանրային նշանակության կազմակերպությունների» թվին է դասում նաև առողջապահության ոլորտում ծառայություններ մատուցող ոչ պետական կազմակերպությունները. թե ինչպես է դա կիրառվում կոնկրետ մասնավոր կլինիկայի դեպքում, ճշտեք իրավաբանի մոտ։

Եթե իրավունքները խախտել է պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինը կամ պաշտոնատար անձը, կարելի է դիմել Մարդու իրավունքների պաշտպանին (ombuds.am)։ Հանրային ծառայության ոլորտում գործող կազմակերպությունների վերաբերյալ բողոքները Պաշտպանը քննում է միայն առանձին դեպքերում՝ զանգվածային խախտումների, հարցի հանրային նշանակության կամ եթե անձն ինքն ի վիճակի չէ պաշտպանել իրեն։ Բողոքը ներկայացվում է այն օրվանից մեկ տարվա ընթացքում, երբ անձն իմացել է կամ պետք է իմանար խախտման մասին, առանց պետական տուրքի և առանց հատուկ ձևի՝ փոստով, անձամբ կամ բանավոր. կայքում կա նաև առցանց ձև։ Ոչ ուշ, քան 30 օրում տեղեկացնում են, թե ինչ ընթացք կտրվի բողոքին։ Պաշտպանին դիմելը չի կասեցնում դատարան և այլ մարմիններ դիմելու ժամկետները և չի կարող անբարենպաստ հետևանքներ ունենալ դիմողի համար։ Թեժ գիծը՝ 116 և +374 96 116-100, շուրջօրյա։ Երևանի ընդունարանը՝ Պուշկինի 56ա, երկուշաբթիից ուրբաթ, 09:00–18:00, ընդմիջումը՝ 13:00–14:00, հեռախոսը՝ +374 10 537651, էլ. փոստը՝ ombuds@ombuds.am։ Ստորաբաժանումներ կան Կապանում, Գյումրիում, Գավառում, Իջևանում և Վանաձորում։

Պետական ապահովագրությամբ անվճար օգնությունը մերժել են. ի՞նչ անել

Պետական ապահովագրության համար պատասխանատու է Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամը (uhif.am)։ Նախ ստուգեք՝ արդյոք ծառայությունը ներառված է ձեր փաթեթում, և արդյոք կլինիկան պայմանագիր ունի հիմնադրամի հետ. ինչպես դա անել, ներկայացրել ենք Medaro-ի՝ պետական ապահովագրությանը նվիրված էջում։ Կլինիկան իրավունք ունի վճար գանձել փաթեթում չներառված ծառայությունների համար, ինչպես նաև օրենքով սահմանված համավճար։ Շտապ և անհետաձգելի օգնությունն ապահովագրությամբ տրամադրվում է նաև այն դեպքում, երբ կլինիկան հիմնադրամի հետ պայմանագիր չունի («Առողջության համընդհանուր ապահովագրության մասին» օրենք, հոդված 18)։ Եթե փաթեթի տրամադրումը մերժել են կամ այն տրամադրել են ոչ պատշաճ, օրենքն իրավունք է տալիս այդ մասին տեղեկացնել հիմնադրամին։ Հիմնադրամի հեռախոսը՝ 8866, էլ. փոստը՝ support@uhif.am (աջակցման հարցերով) և info@uhif.am (ընդհանուր տեղեկատու), փաստացի հասցեն՝ Երևան, Նալբանդյան 28։ Հիմնադրամի կայքում կա հաղորդագրության ձև՝ «Բողոք» թեմայով, և հետզանգի հայտ։ Հեռախոսի աշխատանքային ժամերը կայքում նշված չեն։

Ապահովագրվածի և հիմնադրամի միջև վեճերն օրենքը լուծում է այսպես. նախ՝ գրավոր բողոք հենց հիմնադրամին, որը քննում է Վերահսկողություն իրականացնող հանձնաժողովը (հոդված 39)։ Առանց այս քայլի հաշտարարության կամ դատարան չեն անցնում։ Բողոքը ներկայացվում է երկու ամսվա ընթացքում այն պահից, երբ իմացել եք կամ պետք է իմանայիք ձեր իրավունքների խախտման մասին. հարգելի պատճառով բաց թողնված ժամկետը հանձնաժողովը կարող է վերականգնել։ Բողոքում նշվում են անունը, ազգանունը, բնակության վայրը, հեռախոսահամարը և, եթե կա, էլեկտրոնային փոստը, հիմքերը և հիմնավորումները, պահանջը, ամսաթիվը և կից փաստաթղթերի ցանկը, և այն ստորագրվում է։ Բողոքը կարող է ներկայացնել նաև ներկայացուցիչը. լիազորագիրը նոտարական վավերացում չի պահանջում։ Բողոքը քննվում է ոչ ուշ, քան 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում. նիստին կարելի է ներկա գտնվել, և դրա մասին տեղեկացնում են առնվազն 5 աշխատանքային օր առաջ։ Թե ուր ուղարկել գրավոր բողոքը, հիմնադրամի կայքում մենք չգտանք. ճշտեք 8866 հեռախոսով կամ support@uhif.am հասցեով։

Եթե պայմանագիր ունեցող կլինիկան կամ դեղատունը գանձել է օրենսդրությամբ չնախատեսված վճար, այն պարտավոր է վերադարձնել այդ գումարը (հոդվածներ 20 և 21)։ Կարգը սահմանված է ՀՀ կառավարության 2026 թ. հուլիսի 2-ի թիվ 980-Ն որոշմամբ, որը տարածվում է 2026 թ. հունվարի 1-ից ծագած հարաբերությունների վրա և վերաբերում է այն դեպքերին, որոնց համար կլինիկան կամ դեղատունը հիմնադրամից հատուցում է ստացել։ Վերադարձի հիմքը ձեր բողոքի հիման վրա ընդունված որոշումն է՝ ձեզ համար կլինիկային կամ դեղատանը հատուցում տալու մասին, կամ հաշտարարության արդյունքում հիմնադրամի հետ կնքված համաձայնությունը։ Դրանով մեկ տարվա ընթացքում ձև 1-ով դիմում է ներկայացվում հենց կլինիկային կամ դեղատանը՝ անձամբ կամ ներկայացուցչի միջոցով, թղթային կամ էլեկտրոնային եղանակով, վճարման փաստաթղթերի պատճեններով։ Եթե մերժման հիմք չկա, ամբողջ գումարը ոչ ուշ, քան 5 աշխատանքային օրում փոխանցվում է բանկային հաշվին, իսկ վերադարձի կամ մերժման մասին կլինիկան 5 աշխատանքային օրվա ընթացքում գրավոր տեղեկացնում է հիմնադրամին։

Ինչպես գրել բողոքը. ինչ նշել և ինչ կցել

Մարմինների պահանջները նման են։ Սովորաբար բողոքում նշվում են հետևյալը։

  • Ում է հասցեագրված բողոքը՝ մարմնի անվանումը։
  • Ձեր անունը և ազգանունը, հասցեն, հեռախոսահամարը և էլեկտրոնային փոստը՝ պատասխանի համար. եթե գրում եք մեկ այլ անձի փոխարեն՝ նաև նրա տվյալները։
  • Կլինիկայի կամ դեղատան անվանումը և հասցեն, բուժաշխատողի անունը, ազգանունը և պաշտոնը։
  • Դեպքի ամսաթիվը և էությունը՝ ինչ է տեղի ունեցել, հերթականությամբ։
  • Ինչ եք պահանջում։
  • Կից փաստաթղթերի ցանկը, ամսաթիվը և ստորագրությունը։

Կցեք դեպքը հաստատող փաստաթղթերի պատճենները՝ վճարման և բժշկական փաստաթղթեր (դրանց պատճենները ստանալու իրավունք ունեք)։ Էթիկայի հանձնաժողովին պետք են նաև կլինիկայի լիցենզիայի համարը և ամսաթիվը. դրանք կարելի է փնտրել e-license.am ռեեստրում (ռեեստրը կարող է հետ մնալ. հարցրեք հենց կազմակերպությունում կամ ճշտեք նախարարությունում)։ Եթե գրում է ներկայացուցիչը, անհրաժեշտ է լիազորագիր։ Նախարարությունն ուղարկում է դիմումի 16 նիշանոց համարը. պահպանեք այն։

Անանուն բողոքները նախարարությունը և տեսչական մարմինը չեն քննում, Մարդու իրավունքների պաշտպանը կարող է չքննել։ Ոստիկանության կայքի ձևով ուղարկվող և Քննչական կոմիտեին ուղղված նամակներն ընդունվում են միայն հայերեն՝ ստորագրված, ազգանվամբ, անվամբ, հայրանվամբ և հասցեով. իրավախախտման մասին կարելի է հաղորդել նաև հեռախոսով՝ 102 կամ 112։ Մյուս մարմիններին ուղղված բողոքի լեզվի մասին մեր գտած աղբյուրներում ոչինչ ասված չէ. ճշտեք։ Առողջապահության նախարարությանը և Քննչական կոմիտեին առցանց կարելի է դիմել e-request.am էլեկտրոնային հարցումների միասնական հարթակով՝ մուտք գործելով «ԵսԵմ» նույնականացման ազգային հարթակով կամ գրանցվելով անձնագրի կամ նույնականացման քարտի համարով։ Հարթակն ունի նաև ռուսերեն տարբերակ։

Օրենքներում և մարմինների կայքերում նշված ժամկետներ (25.10.2026)
ՈւրԵրբ ներկայացնելԵրբ կպատասխանեն
Էթիկայի հանձնաժողովԽախտման օրվանից 1 օրացուցային տարվա ընթացքումՈրոշումը՝ մինչև 20 աշխատանքային օր, ժամկետը մեկ անգամ կարող է երկարաձգվել 20 օրով
Էթիկայի հանձնաժողովի որոշման բողոքարկումՈրոշումը ստանալուց հետո 10 աշխատանքային օրՔննությունը՝ 5 աշխատանքային օր
Ապահովագրության հիմնադրամ, գրավոր բողոքԽախտման մասին իմանալու օրվանից 2 ամիսՔննությունը՝ մինչև 10 աշխատանքային օր
Ավելորդ գանձված գումարի վերադարձ կլինիկայից կամ դեղատնիցՈրոշումից կամ համաձայնությունից հետո 1 տարիՓոխանցումը հաշվին՝ մինչև 5 աշխատանքային օր
Տեսչական մարմինԺամկետ չգտանք. ճշտեք hlib.am-ումՍտուգման հիմքի առկայության դեպքում՝ հրամանը մինչև 3 օրում, ծանուցումը՝ դրանից հետո 3 օրվա ընթացքում
Մարդու իրավունքների պաշտպանԽախտման մասին իմանալու օրվանից 1 տարիԲողոքի ընթացքի մասին՝ մինչև 30 օրում
Առողջապահության նախարարությունԺամկետ չգտանք. ճշտեք health.gov.am-ումԺամկետ չգտանք. ճշտեք health.gov.am-ում

Ժամկետների աղբյուրները՝ «Առողջության համընդհանուր ապահովագրության մասին» օրենք (հոդվածներ 40, 42), ՀՀ կառավարության թիվ 980-Ն որոշում, առողջապահության նախարարի թիվ 75-Ն հրաման, տեսչական մարմնի բողոքների ընդունման կարգ և «Մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին» սահմանադրական օրենք (հոդվածներ 17, 19)։ Վարչական վարույթի մասին օրենքով պետական մարմինների պատասխանի ընդհանուր ժամկետները մենք չենք հավաքել։

Երբ պետք է ոչ թե բողոքել, այլ զանգել. 103, ոստիկանություն, Քննչական կոմիտե

Եթե մարդը հենց հիմա վատ է զգում, նախ զանգահարեք շտապ օգնություն՝ 103։ Բողոքը կարելի է գրել հետո. էթիկայի հանձնաժողովի ժամկետը մեկ տարի է, հիմնադրամինը՝ երկու ամիս։

Եթե կարծում եք, որ խոսքը հանցագործության, այլ ոչ թե վատ սպասարկման մասին է, հաղորդումն ընդունում են ոստիկանությունը և Քննչական կոմիտեն։ Էթիկայի հանձնաժողովը նման գործեր չի քննում, քանի որ չի քննում քրեական կամ վարչական պատասխանատվություն առաջացնող խախտումները։ Ոստիկանություն՝ 102 (այդպես է նշված Երևանի քաղաքապետարանի թեժ գծերի ցանկում)։ Ոստիկանության կայքում ասված է, որ իրավախախտման մասին կարելի է հաղորդել նաև ՆԳՆ օպերատիվ կառավարման կենտրոնի 112 համարով, 102@police.am հասցեին նամակով կամ անձամբ՝ ՆԳՆ ստորաբաժանումում։ Քննչական կոմիտեն դիմումներն ու առերևույթ հանցագործության մասին հաղորդումներն ընդունում է press@investigative.am հասցեով կամ e-request.am-ով. հեռախոսը՝ (374) 12 515 424, հասցեն՝ Երևան, Մամիկոնյանց 46/5։

Յուրաքանչյուր պացիենտ իրավունք ունի օրենքով սահմանված կարգով փոխհատուցում ստանալ իր առողջությանը հասցված վնասի դիմաց (բժշկական օգնության մասին օրենք, հոդված 14)։ Հիմնադրամի հետ պայմանագրով աշխատող կլինիկաներն ու դեղատները պարտավոր են հատուցել իրենց մեղքով ապահովագրված անձի կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասը («Առողջության համընդհանուր ապահովագրության մասին» օրենք, հոդվածներ 20 և 21)։ Հիմնադրամի հետ վեճերի դեպքում օրենքը մինչև դատարան դիմելը պահանջում է բողոք հիմնադրամին, իսկ ապահովագրական հատուցման նվազեցման կամ մերժման վեճերի դեպքում՝ նաև հաշտարարություն (հոդվածներ 39 և 44)։ Թե ինչպես պատրաստել հայցը, մենք չենք նկարագրում. դա իրավաբանի հարց է։

Ուր և ինչպես դիմելը ներկայացրել ենք ըստ մարմինների պաշտոնական կայքերի և arlis.am-ում հրապարակված օրենքների՝ 2026 թ. հոկտեմբերի 25-ի դրությամբ։ Սա իրավաբանական խորհրդատվություն չէ. կանոններն ու կոնտակտները փոխվում են, ուստի դիմելուց առաջ ստուգեք մարմնի կայքը, իսկ բարդ դեպքում՝ դիմեք իրավաբանի։

Հաճախ տրվող հարցեր

Կարելի՞ է բողոքել անանուն

Եթե ուզում եք, որ բողոքը քննվի՝ ոչ։ Անանուն բողոքները չեն քննում Առողջապահության նախարարությունը և տեսչական մարմինը, իսկ Մարդու իրավունքների պաշտպանը կարող է անանուն բողոքը չքննել։ Էթիկայի հանձնաժողովին և հիմնադրամին անհրաժեշտ են անունը, հասցեն և ստորագրությունը։

Որքա՞ն արժե բողոք ներկայացնելը

Տեսչական մարմնին բողոք ներկայացնելու համար տուրք չի գանձվում, Մարդու իրավունքների պաշտպանին ներկայացվող բողոքի համար պետական տուրք չկա։ Բժշկական փաստաթղթերի մինչև 10 էջ պատճենը և դրանք էլեկտրոնային փոստով ուղարկելը «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքով անվճար են։

Կարելի՞ է բողոքել ազգականի փոխարեն

Այո, բայց կանոնները տարբեր են։ Էթիկայի հանձնաժողովին կարող է դիմել պացիենտի օրինական ներկայացուցիչը կամ կոնտակտային անձը, իսկ եթե պացիենտը մահացել է՝ նրա ընտանիքի անդամը։ Հիմնադրամին բողոքը ներկայացնում է ներկայացուցիչը՝ լիազորությունը հաստատող փաստաթղթով, առանց նոտարի։ Մարդու իրավունքների պաշտպանին կարող է դիմել ներկայացուցիչը, իսկ անձի գրավոր համաձայնությամբ՝ նաև հասարակական կազմակերպությունը։

Բողոքից հետո ստուգում չի եղել. այդպե՞ս էլ է լինում

Այո։ Բողոքն ինքնին արտապլանային ստուգման հիմք չէ. բողոքի հիման վրա տեսչական մարմինը ստուգում է, եթե բողոքում կան տեղեկություններ կյանքին կամ առողջությանը վտանգ սպառնալու մասին, և ընդ որում՝ ռիսկը բարձր է, կամ կազմակերպության վերաբերյալ 60 օրում ստացվել է 2 կամ ավելի բողոք։ Տեսչական մարմնի գործողությունները կամ անգործությունը կարելի է բողոքարկել հենց այդ մարմնում կամ դատարանում («Տեսչական մարմինների մասին» օրենք, հոդված 9)։

Բժիշկը չի ասում իր անունը. պարտավո՞ր է

Պացիենտն իրավունք ունի իմանալու իրեն բուժող բուժաշխատողի անունը, ազգանունը և պաշտոնը (բժշկական օգնության մասին օրենք, հոդված 14)։ Այդ տվյալները պետք կգան նաև բողոքի համար։

Մարմինների կայքերն ունե՞ն ռուսերեն և անգլերեն տարբերակներ

Ոչ բոլորը։ health.gov.am-ը ռուսերեն տարբերակ չունի. /ru հասցեն բացում է հայերեն էջ։ Հիմնադրամի uhif.am կայքն ունի անգլերեն տարբերակ, ռուսերենը՝ ոչ։ mec.am-ի ռուսերեն և անգլերեն տարբերակները բովանդակությամբ հայերեն են, իսկ ոստիկանության հաճախ տրվող հարցերի բաժինը ռուսերեն և անգլերեն դատարկ է։ e-license.am-ը և e-request.am-ը ռուսերեն տարբերակ ունեն։

Երբ հոդված կարդալու ժամանակ չկա՝ զանգահարեք 103

Այս ախտանշանների դեպքում ոչ թե գներ են փնտրում կամ հետազոտություններ հանձնում, այլ շտապօգնություն են կանչում։

  • Մարդը չի արձագանքում ձայնին և հպմանը, դժվար է շնչում, խեղդվում է կամ շրթունքները կապտել են՝ զանգահարեք 103, իսկ բողոքով կզբաղվեք հետո։
  • Արյունահոսություն, որը սեղմումով չի դադարում՝ զանգահարեք 103։
  • Ընթացակարգից, ներարկումից կամ վիրահատությունից հետո վիճակը կտրուկ վատացել է՝ զանգահարեք 103՝ առանց կլինիկայի պատասխանին սպասելու։
  • Օգնությունը մերժել են, իսկ վիճակը ծանր է՝ զանգահարեք 103. շտապ և անհետաձգելի օգնությունը պետական ապահովագրությամբ տրամադրվում է նաև առանց կլինիկայի և հիմնադրամի միջև պայմանագրի («Առողջության համընդհանուր ապահովագրության մասին» օրենք, հոդված 18)։
  • Սպառնում են բռնությամբ կամ բռնություն են կիրառում՝ զանգահարեք ոստիկանություն՝ 102 կամ 112, իսկ եթե կան տուժածներ՝ նաև 103։

Որտեղից են տվյալները

Կարդացեք նաև

Բոլոր նյութերը

Նյութը կրող է տեղեկատվական բնույթ և չի փոխարինում բժշկի խորհրդատվությանը․ այստեղ առկա չեն ախտորոշումներ, բուժման սխեմաներ և դեղաչափեր։ Գները և սակագները փոփոխվում են — այցից առաջ ճշտեք պայմանները տվյալ կազմակերպությունում և հիմնադրամում։ Medaro-ն չի մատուցում բժշկական ծառայություններ և չի իրականացնում հերթագրում ընդունելության համար։